• f"" Advies nodig?
    0346 – 555 797

Schijnoplossing voor schijnzelfstandigheid? Multi-interpretabele brief van Wiebes

Met het uitstel van de Wet DBA probeert staatssecretaris Wiebes de onrust bij zzp’ers en bedrijven weg te nemen. Maar het is zeer de vraag of bedrijven hierdoor wel minder zzp-schuw worden. Ondanks alle kritiek is de wet niet van de baan.

Door: Jonathan Witteman 22 november 2016, 02:00 Elke avond om 20.30 het laatste nieuws en alvast zes artikelen uit de krant van morgen in uw mailbox? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief. Bovenkant formulierOnderkant formulierEen einde maken aan de onrust onder zzp’ers, dat was vrijdag het doel van staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën. De VVD’er kondigde aan dat de Belastingdienst tot zeker 1 januari 2018 geen boetes of naheffingen zal opleggen voor schijnzelfstandigheid. Tot 2018 controleert de Belastingdienst niet of bedrijven hun ingehuurde zelfstandigen als verkapte loonslaven laten werken.

Mislukking van zzp-wet is kans voor poldermodel
Het stopzetten vorige week van de zzp-wet laat zien dat de politiek de arbeidsmarkt niet gemakkelijk hervormt. Moeten de sociale partners het dan maar doen? In plaats daarvan vervult de Belastingdienst voorlopig slechts een ‘coachende rol’. Daarmee schuift Wiebes de hete aardappel genaamd Wet DBA – oftewel ‘Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties’ – door tot na de verkiezingen van 15 maart. De staatssecretaris hoopt zo iets te doen tegen de zzp’ofobie in het bedrijfsleven, waar veel zelfstandigen sinds de invoering van de wet niet meer aan de bak komen. Maar nu het stof is neergedaald, blijven nog heel wat vragen over. Want waar zijn zzp’ers nu precies aan toe tijdens deze gevechtspauze in de door het kabinet gevoerde oorlog tegen schijnzelfstandigheid? Komt de VAR (Verklaring arbeidsrelatie) nu terug? Wat gebeurt er met de schier eindeloze stroom modelovereenkomsten? En verandert er wel echt zo veel, of is alleen maar sprake van acht maanden uitstel van executie; van 1 mei 2017 – de oorspronkelijke datum waarop de Belastingdienst met boetes zou beginnen – naar 1 januari 2018? Modelovereenkomsten boden toch alleen maar schijnzekerheid

Van een terugkeer van de VAR is geen sprake, verzekert belastingdeskundige Pim van Rijswijk van VRB Adviesgroep. En ook van de modelovereenkomsten hoeven zelfstandigen zich voorlopig niets aan te trekken nu het kabinet aan het ‘herijken’ is geslagen. Het kabinet gaat de boetevakantie van de Belastingdienst gebruiken om de meest controversiële criteria uit de modelovereenkomsten – ‘gezagsverhouding’ en ‘vrije vervanging’ – tegen het licht te houden. Onder het criterium gezagsverhouding verstond de fiscus tot nu toe dat een opdrachtgever niet mag bepalen hoe een zzp’er zijn werk uitvoert, want dan is sprake van een gezagsverhouding en dus van een verkapt dienstverband. Dit criterium leidde tot veel onduidelijkheid onder zzp’ers en hun opdrachtgevers. Mocht een filmregisseur bijvoorbeeld voortaan niet meer aan een actrice vragen om een scène met meer emotie te spelen? Ook moest een zzp’er zich kunnen laten vervangen door een andere zelfstandige, wilde er geen sprake zijn van een verkapt dienstverband. Dat de modelovereenkomsten voorlopig van de baan zijn is goed nieuws, vindt Van Rijswijk. ‘Ze boden toch alleen maar schijnzekerheid. Nu zijn partijen weer op zichzelf teruggeworpen en moeten ze steeds zelf bepalen of hier sprake is van loondienst of van ondernemerschap.’ Maar er zit nog een flinke adder onder het gras, vindt Van Rijswijk.

Wiebes schrijft in zijn brief aan de Tweede Kamer dat de Belastingdienst in het geval van ‘evident kwaadwillenden’ wel op 1 mei 2017 zal beginnen met boetes uitdelen. Maar wat zijn dat, ‘evident kwaadwillenden’? Weggestopt in een bijlage van zijn Kamerbrief geeft Wiebes een definitie. ‘Kwaadwillend is de opdrachtgever of opdrachtnemer die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat hij weet – of had kunnen weten – dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en daarmee een oneigenlijk financieel voordeel behaalt en/of het speelveld op een oneerlijke manier aantast).’ Deze definitie is zo vaag, op het tautologische af, dat zzp’ers en hun opdrachtgevers nog steeds niet kunnen weten of ze in de ogen van de Belastingdienst nu goed- of kwaadwillend zijn, vreest Van Rijswijk. ‘Duizenden partijen hebben de afgelopen tijd een modelovereenkomst voorgelegd aan de Belastingdienst en nul op het rekest gekregen. Zij werken dus volgens een zzp-constructie die niet mag. Zijn zij dan ook kwaadwillenden?’

Multi-interpretabel Dit is alleen maar uitstel van executie

Hoewel een woordvoerder van de Belastingdienst bezweert dat de term kwaadwillend alleen geldt voor gevallen ‘grenzend aan fraude’, is ook belangenvereniging ZZP Nederland er niet gerust op. ‘De term ‘kwaadwillend’ is multi-interpretabel en lost niets op. Dit is alleen maar uitstel van executie’, zegt directeur Frank Alfrink. Het is de vraag of de opschorting van de Wet DBA genoeg zal zijn om bedrijven minder zzp-schuw te maken. Een kleine rondvraag onder bedrijven die de afgelopen tijd minder zelfstandigen zijn gaan inhuren, zoals ING, Rabobank, Achmea en PGGM, leert dat zij in de brief van Wiebes vooralsnog geen aanleiding zien om van beleid te veranderen. Wel benadrukken genoemde bedrijven dat zij het aantal zzp’ers en andere externen om financiële en organisatorische redenen sowieso al willen terugbrengen, zonder dat dit per se (alleen) met de Wet DBA te maken heeft. Alleen de loonbelasting kan worden verhaald op zzp’ers Als een zelfstandige er eenmaal in is geslaagd een opdracht te bemachtigen, dan hoeft hij zich verder geen zorgen te maken over de Wet DBA, denkt Van Rijswijk. De risico’s zijn namelijk voor de opdrachtgever. De Belastingdienst heeft hierbij drie wapens in de strijd tegen schijnzelfstandigheid: een naheffing van de loonbelasting, een naheffing van de premies van de werknemersverzekeringen, en/of boetes. Alleen de loonbelasting kan worden verhaald op zzp’ers, de andere sancties komen voor rekening van de opdrachtgever. ‘Maar de zzp’er heeft al inkomstenbelasting betaald over de periode waarvoor de opdrachtgever loonbelasting wil verhalen. Die bedragen kan hij tegen elkaar wegstrepen, waardoor de rekening normaal gesproken uitkomt op nul.’

 

Aanvragen